Dlaczego licencja jest ważna?
Licencja, której zwykle nikt nie czyta, jest zwykłą umową. Instalując oprogramowanie akceptujesz umowę i postanowienia w niej zawarte. Nie czytasz jej, bo jest długa. Jednak warto ją przejrzeć, aby zobaczyć co przygotował dla Ciebie producent oprogramowania. Jeśli nie akceptujesz licencji, to nie wolno Ci instalować oprogramowania.

Wady licencji komercyjnych

1. Licencje komercyjne ograniczają liczbę kopii programu, które możesz zainstalować. Zwykle jest to jedna kopia, w sporadycznych przypadkach kilka. Zatem, jeśli posiadasz kilka komputerów (w pracy, domu, laptop), to musisz kupić kilka licencji. Zatem Twoje Windowsy czy MS Office będą kosztować kilka razy więcej.
2. W wielu przypadkach kupujący nie staje się właścicielem programu, a jedynie użytkownikiem. Użytkowanie może być w dowolnym momencie zabronione przez producenta. Zazwyczaj jednak producenci zaprzestają po prostu serwisu aplikacji. Tak stało się z Windows 98, a niedługo ma się tak stać z Windows XP. Warto zaznaczyć, że w przypadku Linuksa, nawet po zakończeniu oficjalnego okresu serwisu, wciąż są publikowane poprawki.
3. Licencje komercyjne mogą wymuszać automatyczne aktualizacje, które nie zawsze są korzystne dla użytkownika (np. ograniczają jego prawa).
4. Zazwyczaj trudno jest się zapoznać z licencją oprogramowania przed jego zakupem. Być może to niedbałość producentów, a może świadome działanie, jednak licencje nie są zwykle łatwe do znalezienia na stronach internetowych.

Shareware, freeware, itp.

• Shareware to licencja, która pozwala użytkownikowi na bezpłatne korzystanie z programu i jego testowanie przez określony okres, a następnie wymaga uiszczenia opłaty licencyjnej. Nie są udostępniane źródła programów, nie ma możliwości ich modyfikacji, ale wolno je rozpowszechniać.
• Freeware to licencja podobna do Shareware, jednak nie wymaga opłat.
• Postcardware (Postware) działa podobnie jak Shareware, jednak opłatą jest pocztówka, którą należy wysłać na adres producenta oprogramowania.

Open Source

Open Source to nie jedna licencja. Jest ich kilka. Najbardziej popularna to GNU GPL (General Public Licence), która: 

• wymaga udostępniania źródeł programów przez producenta,
• zezwala na dowolne kopiowanie lub zmienianie kodu, jednak zmienione aplikacje muszą być również wydane na tej samej licencji,
• nie wolno łączyć fragmentów aplikacji z fragmentami na innej licencji,
• nie zabrania komercyjnego wydania, pod warunkiem udostępnienia również wersji ogólnodostępnej,
• nie mówi o darmowym oprogramowaniu, lecz nakazuje udostępnianie oprogramowania w sposób nie wymagający wnoszenia opłat za udostępnienie czy logowania,
• możliwe jest pobieranie opłaty za nośnik (np. płytę CD, koszty przesyłki)

Innym przykładem jest LGPL (Lesser General Public Licence), na której rozpowszechniany jest np. OpenOffice. Dozwala ona łączenie z aplikacjami komercyjnymi.

Czytanie licencji jest zwykle nudne i skomplikowane, dlatego istnieją również znacznie prostsze i przyjemniejsze licencje, jak Beerware, która mówi, że jeśli spotkasz autora aplikacji, to wypada postawić mu piwo, a jeśli mieszkasz bardzo daleko, to przynajmniej wypij za jego zdrowie.

Na koniec Public Domain - licencja w której autor zrzeka się wszelkich praw i uznaje produkt za dobro publiczne do ogólnego i dowolnego zastosowania.

Licencje nie tylko na oprogramowanie

Gdy opracowano wolne licencje na oprogramowanie okazało się, że brakuje takich samych licencji dla dokumentacji tych programów. Dlatego opracowano FDL (Free Document Licence), która umożliwiała rozpowszechnianie dokumentów na zasadach zbliżonych do GNU GPL. Później okazało się, że można tą licencję wykorzystać także do innych dokumentów.

Wikipedia i licencja FDL

Najbardziej znanym na świecie dokumentem na licencji FDL jest Wikipedia. Jest ona rozpowszechniana bez żadnych ograniczeń, można dowolnie wykorzystywać jej treść, zmieniać, ponownie publikować. Należy przy tym pamiętać jednak o ograniczeniach nakładanych przez prawo polskie (w Polsce niemożliwe jest zrzeczenie osobowych praw autorskich). Innym przykładem dokumentu opartego na FDL jest Encyklopedia Zarządzania.

Creative Commons

Creative Commons to grupa licencji, które umożliwiają udostępnianie nie tylko dokumentów tekstowych, ale również rozwiązań inżynierskich, muzyki, filmów, itp. Najczęstsze ograniczenia CC dotyczą:

• konieczności wskazywania autora,
• zezwolenia wyłącznie na użycie niekomercyjne,
• zakazu wprowadzania zmian lub dołączania elementów na innych licencjach,
• zakazu łączenia licencji lub zmiany licencji.

Należy zauważyć, że licencje CC zawierające powyższe ograniczenia (za wyjątkiem pierwszego) nie są zgodne z licencją FDL i przez to nie mogą być wykorzystywane w np. Wikipedii.