Kilkanaście lat temu popularne stały się mindmapy. Dla tych, którzy się z nimi jeszcze nie spoktali, krótkie wyjaśnienie. Mindmapa jest narzędziem wspomagającym myślenie nieliniowe, naturalne dla człowieka. Niestety edukacja szkolna skutecznie zabija tą zdolność wymuszając na nas myślenie liniowe, tj. krok po kroku. Przygotowując plan przedsięwzięcia, robiąc listę zakupów czy analizując problem najczęściej tworzymy listy, w których wszystkie elementy znajdują się jeden pod drugim - ułożone liniowo.
 
Myślenie nieliniowe (albo wielowątkowe) polega na jednoczesnym analizowaniu wielu różnych wątków badanego problemu. Zapisanie tego chaosu myśli nie jest możliwe w formie liniowej. Konieczna jest inna forma - mapa myśli. Mapę zaczyna się tworzyć od sformułowania problemu (tematu) na środku kartki, a następnie dorysowuje się gałęzie z pomysłami. Do nich dorysowuje się kolejne gałązki, itd. Nie zastanawiamy się specjalnie nad strukturą mapy, choć analizujemy powiązania. Dopiero później porządkujemy mapę i nadajemy jej jakiś porządek. Oddzielenie procesu twórczego od procesu formowania (porządkowania) pozwala na dużo bardziej efektywną pracę. Tylko pozornie tworzenie mapy zajmuje więcej czasu. W praktyce całkowity czas realizacji zadania jest krótszy.
 
Problemem tworzenia map na kartce jest duża ilość skreśleń, szczególnie na etapie porzadkowania. Dlatego na rynku pojawiają się aplikacje mające wspomagać proces twórczy i porządkowanie. Jedną z takich aplikacji jest Freemind. Jest wystarczająco zaawansowany, a przy tym darmowy. Działa na Windows, Macu i Linuksie. Można go używać on-line, jednocześnie z kilkoma współautorami, przy użyciu portalu Mind42.com. Freeminda można pobrać ze strony http://www.sf.net.
 
Uzywam Freeminda od 6 lat. Przy jego użyciu napisałem pracę doktorską i kilkadziesiąt artykułów. Ostatnio zauważyłem, że praktycznie utraciłem umiejętność zapisywania myśli w formie liniowej. I nie żałuję, bo tworzenie map jest dużo bardziej naturalne. Mindmapy są idealne do pracy naukowej. Przeglądając czasopisma, książki, internet, notuję w mapie krótkie informacje, kopiuję cytaty, wpisuję adresy stron internetowych. Na etapie tworzenia mapy mogę efektywnie wykorzystać każdy wolny kwadrans, bo nie muszę "wgryzać się" w napisany tekst - cała mapa jest widoczna od razu na ekranie i gotowa do dodawania informacji. Etap porzadkowania zajmuje kilkanaście minut. Pisanie tekstu na podstawie mapy jest bardzo szybkie - przy dobrze opracowanej mapie możesz pisać tekst z prędkością zbliżoną do 80% maksymalnej Twojej prędkości pisania na klawiaturze.